لێكچوونه ڕێزمانییهكانی (ڕێزمانی كوردی)ی پۆلی دوازدهیهم
بەشی نۆیەم
بەشی نۆیەم
ڕزگار سابر
ئهو دوو كۆمهڵه جێناوه لكاوهی ههردوو ئهركی (تهواوكهری بهیاریده)و (دیارخهری ناو) دهبینن، بریتین له:
كۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان}كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/(-)-ن}
شێوهی دروستبوونی ههر دوو ئهركی(تهواوكهری بهیاریده)و (دیارخهری ناو) لهگهڵ زۆربهی كارهكاندا وهك یهكن و بهیهك شێوه دروستدهبن، تهنها جیاوازییهكهیان لهبهكارهێنانی ئامرازی پهیوهندییهكهدایه، واته ئهگهر (ئامرازی پهیوهندی) لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبوو، ئهوا جێناوه لكاوهكه ئهركهكهی دهبێت به (تهواوكهری بهیاریده)، بهڵام ههر ههمان جێناوی لكاو ئهگهر ئامرازی پهیوهندی بهكارنههاتبوو، ئهوا جێناوه لكاوهكه ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو).
تێبینی/ ئهو ئامرازه پهیوهندییانهی كه جێناوی لكاو دهكهن بهتهواوكهری بهیاریده بریتین له: (بۆ - پێ - لێ - تێ)
یهكهم/ كۆمهڵه جێناوی لكاوی{م-مان/ت-تان/ی-یان}
خۆی لهبنهڕهتدا كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهگهڵ ههموو كارهكاندا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن، كارهكانیش بریتین له:
1- ڕابردووی تێنهپهڕ
2- ڕانهبردووی تێنهپهڕ
3- ڕانهبردووی تێپهڕ
4- داخوازیی تێپهڕ
5- بكهرنادیار
6- داخوازیی تێنهپهڕ
7- ڕابردووی تێپهڕ
2- ڕانهبردووی تێنهپهڕ
3- ڕانهبردووی تێپهڕ
4- داخوازیی تێپهڕ
5- بكهرنادیار
6- داخوازیی تێنهپهڕ
7- ڕابردووی تێپهڕ
كاتێك كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبین لهگهڵ ئهم حهوت كارهدا، ئهوا بهپێی جۆری كارهكه ههر جارهی دهچنه شوێنێكهوه لهناو ڕستهكهدا بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت. ئینجا ههر كاتێك ئهم كۆمهڵه جێناوه لكاوه {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهئهركی تهواوكهری بهیاریدهدا چوونه دوای ناوێكهوه لهڕستهكهدا، ئهوا كاتێك (ئامرازی پهیوهندی)یهكه لادهبهین لهڕستهكهدا، ئهوا ههمان جێناوی لكاو ئهركهكهی دهبێت به(دیارخهری ناو).
ئینجا كۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهحهوت كارهكهی پێشهوهدا، لهگهڵ پێنج كاریاندا دهچنه دوای ناوێكهوه لهڕستهكهداو ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن بهمهرجێك ئامرازی پهیوهندی لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، ئینجا ههمان جێناوی لكاو لهڕستهكهدا كاتێك ئامرازه پهیوهندییهكه لادهبهین، ئهوا ئهركهكهی دهبێت بهدیارخهری ئهو ناوهی كه دهكهوێته دوایهوه، بهم شێوانه:
1- كاری ڕابردووی تێنهپهڕ
كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهگهڵ كاری (ڕابردووی تێنهپهڕ)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ئهگهر ئهو ناوهی كه ئهركی (بكهر) دهبینێت لهڕستهكهدا باسكرابوو، ئهوا دهچنه دوای ئهو ناوهی كه ئهركی بكهری بینیوه، بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهڕستهكهدا لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بۆ نموونه:
*نامهكهم پێ گهیشت.
نامهكه/ بكهره.
(م)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.پێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.گهیشت/ كاری ڕابردووی تێنهپهڕه.جێناوی لكاو كه دهگهڕێتهوه بۆ بكهر(نامهكه) بۆ كهسی سێیهمی تاك دهرنهكهوتووه، چونكه لهگهڵ كاری ڕابردووی تێنهپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/(-)-ن} ئهركی بكهر دهبینن و بۆ كهسی سێیهمی تاك جێناوی لكاو دهرناكهوێت، چونكه نییهتی.
(م)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.پێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.گهیشت/ كاری ڕابردووی تێنهپهڕه.جێناوی لكاو كه دهگهڕێتهوه بۆ بكهر(نامهكه) بۆ كهسی سێیهمی تاك دهرنهكهوتووه، چونكه لهگهڵ كاری ڕابردووی تێنهپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/(-)-ن} ئهركی بكهر دهبینن و بۆ كهسی سێیهمی تاك جێناوی لكاو دهرناكهوێت، چونكه نییهتی.
ئێستا ئهم ڕستهی سهرهوه ئهگهر (پێ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی (م) لهكۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)ی (نامهكه)، بهم شێوهیه:
*نامهكهم گهیشت.
نامهكه/ دیارخراوه .
(م)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(نامهكه)یه.نامهكهم/ گرێی ناوییه، بكهره.
..........................................
(م)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(نامهكه)یه.نامهكهم/ گرێی ناوییه، بكهره.
..........................................
2- كاری ڕانهبردووی تێنهپهڕ
كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهگهڵ كاری (ڕانهبردووی تێنهپهڕ)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ئهگهر ئهو ناوهی كه ئهركی (بكهر) دهبینێت لهڕستهكهدا باسكرابوو، ئهوا دهچنه دوای ئهو ناوهی كه ئهركی بكهری بینیوه، بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهڕستهكهدا لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بۆ نموونه:
*نامهكهمان پێ دهگات.
نامهكه/ بكهره.
(مان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.پێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.دهگات/ كاری ڕانهبردووی تێنهپهڕه.
(ات)/ جێناوی لكاوه دهگهڕێتهوه بۆ بكهر(نامهكه)، چونكه لهگهڵ كاری ڕانهبردووی تێنهپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/ات،ێت-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
(مان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.پێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.دهگات/ كاری ڕانهبردووی تێنهپهڕه.
(ات)/ جێناوی لكاوه دهگهڕێتهوه بۆ بكهر(نامهكه)، چونكه لهگهڵ كاری ڕانهبردووی تێنهپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/ات،ێت-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
ئێستا ئهم ڕستهی سهرهوه ئهگهر (پێ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی (مان) لهكۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)ی (نامهكه)، بهم شێوهیه:
*نامهكهمان دهگات.
نامهكه/ دیارخراوه .
(مان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(نامهكه)یه.نامهكهمان/ گرێی ناوییه، بكهره.
.........................................
(مان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(نامهكه)یه.نامهكهمان/ گرێی ناوییه، بكهره.
.........................................
3- كاری ڕانهبردووی تێپهڕ
كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهگهڵ كاری (ڕانهبردووی تێپهڕ)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ئهگهر ئهو ناوهی كه ئهركی (بهركار) دهبینێت لهڕستهكهدا باسكرابوو، ئهوا دهچنه دوای ئهو ناوهی كه ئهركی بهركاری بینیوه، بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهڕستهكهدا لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بۆ نموونه:
.
*دیاریهكهت لێ وهردهگرێت.
.دیاریهكه/ بهركاره.
(ت)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.لێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.وهردهگرێت/ كاری ڕانهبردووی تێپهڕه.
(ێت)/ جێناوی لكاوی بكهره، چونكه لهگهڵ كاری ڕانهبردووی تێپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/ات،ێت-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
.
*دیاریهكهت لێ وهردهگرێت.
.دیاریهكه/ بهركاره.
(ت)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.لێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.وهردهگرێت/ كاری ڕانهبردووی تێپهڕه.
(ێت)/ جێناوی لكاوی بكهره، چونكه لهگهڵ كاری ڕانهبردووی تێپهڕدا كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/ات،ێت-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
ئێستا ئهم ڕستهی سهرهوه ئهگهر (لێ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی (ت) لهكۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)ی (دیاریهكه)، بهم شێوهیه:
*دیاریهكهت وهردهگرێت.
دیاریهكه/ دیارخراوه.
(ت)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(دیاریهكه)یه.دیاریهكهت/ گرێی ناوییه، بهركاره.
..............................................
(ت)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(دیاریهكه)یه.دیاریهكهت/ گرێی ناوییه، بهركاره.
..............................................
4- كاری داخوازیی تێپهڕ
كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/(-_-)/ی-یان} لهگهڵ كاری (داخوازیی تێپهڕ)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ئهگهر ئهو ناوهی كه ئهركی (بهركار) دهبینێت لهڕستهكهدا باسكرابوو، ئهوا دهچنه دوای ئهو ناوهی كه ئهركی بهركاری بینیوه، بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهڕستهكهدا لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بۆ نموونه:
*دیاریهكهیان لێ وهربگره.
دیاریهكه/ بهركاره.
(یان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/(-_-)/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.لێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/(-_-)/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.وهربگره/ كاری داخوازیی تێپهڕه.
(ه)/ لهكۆتایی كاری (وهربگره) جێناوی لكاوی بكهره، چونكه لهگهڵ كاری داخوازیی تێپهڕدا كۆمهڵهی {ه-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
(یان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/(-_-)/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.لێ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/(-_-)/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.وهربگره/ كاری داخوازیی تێپهڕه.
(ه)/ لهكۆتایی كاری (وهربگره) جێناوی لكاوی بكهره، چونكه لهگهڵ كاری داخوازیی تێپهڕدا كۆمهڵهی {ه-ن} ئهركی بكهر دهبینن و دهچنه كۆتایی كارهوه.
ئێستا ئهم ڕستهی سهرهوه ئهگهر (لێ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی (یان) لهكۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)ی (دیاریهكه)، بهم شێوهیه:
.
*دیاریهكهیان وهربگره.
.دیاریهكه/ دیارخراوه.
(یان)/لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(دیاریهكه)یه.دیاریهكهیان/ گرێی ناوییه، بهركاره.
.
*دیاریهكهیان وهربگره.
.دیاریهكه/ دیارخراوه.
(یان)/لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیارخهری ناوی(دیاریهكه)یه.دیاریهكهیان/ گرێی ناوییه، بهركاره.
تێبنی/ لهگهڵ ههردوو كاری (داخوازیی تێپهڕو داخوازیی تێنهپهڕ) جێناوه لكاوهكانی (ت-تان) ناتوانن ئهركی تهواوكهری بهیاریده ببینن، چونكه جێناوی لكاوی بكهر لهگهڵ ئهم دوو كارهدا ههر كهسی دووهمهو بریتین له {ه-ن}.
...........................................
...........................................
5- كاری بكهرنادیار
كۆمهڵه جێناوی لكاوی {م-مان/ت-تان/ی-یان} لهگهڵ كاری (بكهرنادیار)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ئهگهر ئهو ناوهی كه ئهركی (جێگری بكهر) دهبینێت لهڕستهكهدا باسكرابوو، ئهوا دهچنه دوای ئهو ناوهی كه ئهركی جێگری بكهری بینیوه، بهمهرجێك (ئامرازی پهیوهندی) لهڕستهكهدا لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بۆ نموونه:
*كارهكهتان بۆ تهواوكرا (تهواودهكرێت).
كارهكه/ جێگری بكهره.
(تان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.بۆ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.تهواوكرا/ كاری ڕابردووی بكهرنادیاره.
(تهواودهكرێت)/ كاری ڕانهبردووی بكهرنادیاره.
(تان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیه.بۆ/ ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.تهواوكرا/ كاری ڕابردووی بكهرنادیاره.
(تهواودهكرێت)/ كاری ڕانهبردووی بكهرنادیاره.
ئێستا ئهم ڕستهی سهرهوه ئهگهر (بۆ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی (تان) لهكۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)، بهم شێوهیه:
*كارهكهتان تهواوكرا(تهواودهكرێت).
كارهكه/ دیارخراوه.
(تان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیاخهری ناوی(كارهكه)یه.كارهكهتان/ گرێی ناوییه، جێگری بكهره.
(تان)/ لهكۆمهڵهی{م-مان/ت-تان/ی-یان}ئهركی دیاخهری ناوی(كارهكه)یه.كارهكهتان/ گرێی ناوییه، جێگری بكهره.
تێبینی/ تهنها لهگهڵ ههردوو كاری (داخوازیی تێنهپهڕ)و (ڕابردووی تێپهڕ)دا كۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} كه ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن، ئهوا كاتێك ئامرازه پهیوهندییهكه لادهبهین لهڕستهكهدا، ئهوا ههمان جێناوی لكاو لهو شوێنهدا ناتوانێت بێت بهدیارخهری ناو، چونكه لهگهڵ ههردوو كاری(داخوازیی تێنهپهڕ)و (ڕابردووی تێپهڕ)دا كۆمهڵهی {م-مان/ت-تان/ی-یان} كه ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن ناچنه دوای ناوێكهوه تاوهكو ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین و جێناوه لكاوهكه ببێت بهدیارخهری ناوهكه، بهڵكو دهچنه دوای ئامرازی پهیوهندییهكه خۆیهوه.
..........................................
..........................................
دووهم/ كۆمهڵه جێناوی لكاوی{م-ین/یت-ن/(-)-ن}
كۆمهڵه جێناوی لكاوی{م-ین/یت-ن/(-)-ن} تهنها لهگهڵ كاری (ڕابردووی تێپهڕ)دا ئهركی تهواوكهری بهیاریده دهبینن و ههمیشه دهچنه كۆتایی كارهوه، بهمهرجێك ئامرازی پهیوهندی لهپێش كارهكهوه بهكارهاتبێت، بهم شێوهیه:
نامهكهی پێ گهیاند+{م-ین/یت-ن/(-)-ن} --->نامهكهی پێ گهیانـدم - نامهكهی پێ گهیاندین
نامهكهی پێ گهیاندیت - نامهكهی پێ گهیاندن
نامهكهی پێ گهیاند(-) - نامهكهی پێ گهیاندن
نامهكهی پێ گهیاندیت - نامهكهی پێ گهیاندن
نامهكهی پێ گهیاند(-) - نامهكهی پێ گهیاندن
نامهكه/ بهركاره.ی/ جێناوی لكاوی بكهره
پێ / ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-ین/یت-ن/(-)-ن}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.گهیاند/ كاری ڕابردووی تێپهڕه.
{م-ین/یت-ن/(-)-ن}/ ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیان بینیوه.
پێ / ئامرازی پهیوهندییهو كۆمهڵهی{م-ین/یت-ن/(-)-ن}ی لهڕستهكهدا كردووه بهتهواوكهری بهیاریده.گهیاند/ كاری ڕابردووی تێپهڕه.
{م-ین/یت-ن/(-)-ن}/ ئهركی تهواوكهری بهیاریدهیان بینیوه.
ئێستا ئهم ڕستانهی سهرهوه ئهگهر (پێ)ی ئامرازه پهیوهندییهكه لاببهین، ئهوا ههمان جێناوی لكاوی كۆمهڵهی {م-ین/یت-ن/(-)-ن} كه كهوتوونهته كۆتایی كارهكهوه ئهركهكهی دهبێت به (دیارخهری ناو)ی (نامهكه)، بهم شێوهیه:
نامهكهی گهیاند+{م-ین/یت-ن/(-)-ن} --->نامهكهی گهیانـدم - نامهكهی گهیاندین
نامهكهی گهیاندیت - نامهكهی گهیاندن
نامهكهی گهیاند(-) - نامهكهی گهیاندن
نامهكهی گهیاندیت - نامهكهی گهیاندن
نامهكهی گهیاند(-) - نامهكهی گهیاندن
نامهكه/ بهركاره.ی/ جێناوی لكاوی بكهره.گهیاند/ كاری ڕابردووی تێپهڕه.
{م-ین/یت-ن/(-)-ن}/ ئهركی دیارخهری ناوی(نامهكه)یان بینیوه.تێبینی/ واته كۆمهڵه
جێناوی لكاوی {م-ین/یت-ن/(-)-ن}یش ههر لهگهڵ كاری ڕابردووی تێپهڕدا ئهركی
دیارخهری ناو دهبینن و ههمیشه دهچنه كۆتایی كارهوه